Bij de fundamentele analyse van een onderneming wordt gekeken naar economische, financiële en politieke factoren die van invloed zijn op de winstontwikkeling van dit concern. Bij de financiële analyse wordt onder andere gebruik gemaakt van bedrijfseconomische kengetallen zoals de liquiditeit, de solvabiliteit en de rentabiliteit. Ook worden allerlei beleggingsratio's gehanteerd zoals de intrinsieke waarde, winst per aandeel, dividend per aandeel, cashflow per aandeel, de koers/winst verhouding en de pay out ratio.

Kengetallen en beleggingsratio's moeten in het algemeen voorzichtig worden geïnterpreteerd. Een koers/winst verhouding van bijvoorbeeld 15 zegt op zichzelf weinig.Ten eerste is het goed om scherp in gaten te houden welke invulling precies aan de gehanteerde grootheden is gegeven. Verder geeft een bepaald getal of ratio pas enige houvast als de ontwikkeling ervan in de tijd kan worden vergeleken. En bovendien is het van belang om de kengetallen en ratio's te vergelijken met soortgelijke ondernemingen of met branchegemiddelden.

Resultatenrekening 2000 (in mln euro)

De winst na belasting wordt als volgt verdeeld:

Liquiditeit

Uit de balans kan de liquiditeitspositie worden afgelezen. Deze laat zien of de onderneming op de balansdatum voldoende middelen heeft om aan haar direct opeisbare verplichtingen te kunnen voldoen.
De 'current ratio' = (vlottende activa)/(kort vreemd vermogen).
In dit geval (30.000/19.000) = 1,58.
Een zuiverder beeld van de liquiditeit geeft de 'quick ratio' waarbij de voorraden niet tot de liquide middelen worden gerekend.
In dit geval: 17.000/19.000 = 0,89.
Zinvoller dan de liquiditeit als momentopname is de dynamische liquiditeit. Hierbij stelt men voor een korte periode (komende kwartaal, maand of week) de verwachte ontvangsten en uitgaven tegenover elkaar. Overigens is de dynamische liquiditeit niet uit de jaarrekening af te lezen.

Solvabiliteit

De solvabiliteit geeft inzicht in de mate waarin een onderneming in staat is in geval van liquidatie haar schulden terug te betalen. We gaan daartoe na hoeveel eigen vermogen er tegenover het vreemd vermogen staat.
In dit geval 19.000/35.000= 0,54.
Men kan ook de verhouding tussen vreemd en totaal vermogen bezien, de 'debt ratio'.
In dit geval 35.000/54.000 = 0,65.
Het hangt van de bedrijfstak en het soort onderneming af welke norm men hier moet hanteren.

Rentabiliteit

Om inzicht te krijgen in de opbrengst van het in een onderneming gestoken vermogen wordt naar de rentabiliteit van het totale vermogen (RTV) gekeken.
De RTV is gedefinieerd als
bedrijfsresultaat
----------------------------- x 100%
gemiddeld totale vermogen

We gaan uit van een vermogen op 1 januari 2000 van € 52 miljard.
Gemiddeld is dan (52 + 54)/2 = 53 miljard werkzaam gedurende het verslagjaar.
De RTV = (2.500/53.000) x 100% = 4,72%

De rentabiliteit van het eigen vermogen (REV) laat zien wat het door de aandeelhouders in de onderneming gestoken en gelaten (reserves) vermogen aan netto winst oplevert. De REV is gedefinieerd als

winst na belasting
------------------------- x 100%
gemiddeld eigen vermogen

Stel dit laatste op € 18.5 miljard. Dan geldt REV = (900/18.500) x 100% = 4,86%.

BELEGGINGSRATIO'S

Intrinsieke waarde

De intrinsieke waarde per aandeel is het eigen vermogen gedeeld door het aantal uitstaande aandelen. Het eigen vermogen van de NV Bijvoorbeeld bedraagt € 19 miljard, terwijl er 150 miljoen aandelen met een nominale waarde van elk € 100 zijn geplaatst. De intrinsieke waarde is dus

€ 19.000.000.000
------------------- = € 126,67
150.000.000

De beurswaarde van een aandeel kan sterk afwijken van de intrinsieke waarde. Zo zal de beurskoers van een snel groeiende vennootschap met goede winstvooruitzichten aanmerkelijk boven de intrinsieke waarde liggen. De positieve verwachtingen van de beleggers zijn dan verdisconteerd in de koers.

Winst en dividend per aandeel

De nettowinst over 1994 bedroeg € 900 miljoen. De winst per aandeel is

€ 900.000.000
--------------- = € 6
150.000.000

De winst per aandeel speelt uiteraard een belangrijke rol bij de prijs die beleggers voor het aandeel willen betalen.

Zoals uit de winstverdeling blijkt, wordt de nettowinst niet volledig uitgekeerd aan de aandeelhouders. Van de winst wordt € 500 miljoen toegevoegd aan de reserves, terwijl een bedrag van € 50 miljoen bestemd is voor tantièmes. Dat laatste is een winstuitkering aan onder meer commissarissen en directie. Het dividend per aandeel bedraagt

f 350.000.000
--------------- = € 2,33
150.000.000

Cash flow per aandeel

De cash flow is de som van netto jaarwinst en afschrijving. Uit de resultatenrekening van de NV Bijvoorbeeld blijkt deze gelijk te zijn aan € 900 miljoen + € 4 miljard = € 4,9 miljard.
Per aandeel is de cashflow dus

€ 4.900.000.000
------------------ = € 32,67
150.000.000

In het algemeen beschouwen beleggers de cash flow per aandeel als een betere indicatie voor het winstpotentieel van de onderneming dan de winst per aandeel.

De koers/winstverhouding

De beurswaarde van het aandeel NV Bijvoorbeeld is op dit moment € 132. De koers/winst verhouding (ook wel: de price-earnings ratio) wordt als volgt berekend:

beurswaarde aandeel € 132
-------------------- = --------- = 22
dividend per aandeel € 6

Als de koers/winst verhouding van Bijvoorbeeld lager is dan van andere, soortgelijke, ondernemingen in de bedrijfstak, is dat een teken dat het aandeel ondergewaardeerd is.
Een koersstijging van het aandeel behoort tot de mogelijkheden.

De pay out ratio

Deze laat zien welk percentage van het aan aandeelhouders toekomende deel van de winst als dividend wordt uitgekeerd. Dus

totale dividenduitkering
------------------------------------ x 100%
winst nà belasting - tantièmes

€ 350.000.000
Hier: ------------- x 100% = 41,2% (afgerond).
€ 850.000.000

De pay out ratio wordt gebruikt om te beoordelen of de vennootschap zijn dividenduitkeringen in de toekomst op hetzelfde peil kan houden. Een lage pay out ratio stelt de onderneming in staat om, ook in minder vette jaren, een constant dividend uit te betalen.